PPEJ – o czym warto pamiętać

PPEJ – o czym warto pamiętać

Polskie Ministerstwo Energii wydaje się być zdecydowane na budowę w kraju kilku elektrowni jądrowych. W grę miałyby wchodzić moce rzędu 4500-6000 MWe. Obok reaktora AP1000 japońsko-amerykańskiej firmy Toshiba-Westinghouse, pod uwagę brany jest euro-reaktor znany jako Europejski Reaktor Ciśnieniowy, w skrócie EPR (European Pressurized Reactor) – europejski reaktor wodno-ciśnieniowy (PWR) III generacji.
Zaprojektowany został przez koncerny Framatome (obecnie Areva) i Électricité de France (EDF) we Francji oraz Siemens AG w Niemczech. Obecnie w fazie budowy znajdują się 4 reaktory EPR. Konstrukcja dwóch pierwszych, w Finlandii i Francji jest opóźniona, a koszty znacznie przekroczone. W 2009 i 2010 r. rozpoczęła się budowa dwóch reaktorów w Chinach. W lipcu 2008 r. francuski prezydent Nicolas Sarkozy zapowiedział, że z powodu wysokich cen ropy i gazu we Francji zostanie zbudowany drugi EPR. W 2009 r. jako jego lokalizację wybrano Penly, a budowa miała się rozpocząć w 2012 r. W 2010 r. EDF wstrzymała plany budowy elektrowni Penly 3.
Głównym celem, któremu ma służyć budowa reaktora EPR III generacji, jest zwiększenie bezpieczeństwa przy zapewnieniu zwiększonej ekonomicznej konkurencyjności poprzez wprowadzenie ulepszeń w stosunku do poprzednich reaktorów PWR i zwiększenie oddawanej mocy elektrycznej do około 1650 MWe (netto) przy mocy cieplnej 4500 MWt. Paliwem reaktora może być nisko wzbogacony uran (5 proc. 235U) lub do 50 proc. paliwo MOX (paliwo mieszane plutonowo-uranowe). Reaktor EPR jest następcą reaktorów N4 Framatome oraz KONVOI Siemens AG. W budowie reaktora EPR zastosowano kilka aktywnych i pasywnych środków zabezpieczających przed ewentualnymi wypadkami:
• 4 niezależne awaryjne systemy chłodzące, każdy zdolny do schłodzenia reaktora po wyłączeniu zasilania (tzn. 300 proc. redundancja).
• szczelna obudowa bezpieczeństwa wokół reaktora.
• dodatkowy zbiornik i strefa chłodzenia na wypadek wydostania się płynnego rdzenia z reaktora.
• dwuwarstwowy betonowy mur o całkowitej grubości 2,6 m, zaprojektowany tak, by wytrzymał uderzenie samolotu czy gwałtowny wzrost ciśnienia wewnątrz reaktora.
Prawdopodobieństwo uszkodzenia rdzenia reaktora EPR wynosi 6,1×10−7 w ciągu roku. Union of Concerned Scientists (Zrzeszenie Zatroskanych Naukowców) uznało reaktor EPR za jedyny nowy model reaktora, którego zastosowanie w Stanach Zjednoczonych mogłoby być rozważane, i który „(…) wydaje się bezpieczniejszy i bardziej odporny na atak niż dzisiejsze reaktory”. 4 listopada 2009 r. narodowe urzędy regulacyjne ds. energii jądrowej z Francji, Finlandii i Stanów Zjednoczonych skierowały wspólny list do koncernu Areva, wskazując na poważne problemy z cyfrowymi systemami kontrolno-pomiarowymi reaktora EPR. W liście napisano:
„Problemem jest przede wszystkim zapewnienie adekwatności systemów bezpieczeństwa (używanych do kontrolowania elektrowni poza normalnymi warunkami)i ich niezależności od systemów kontroli (używanych do sterowania elektrownią w normalnych warunkach).
Niezależność jest ważna, ponieważ jeśli system bezpieczeństwa zapewnia ochronę przed awarią systemu kontroli, nie powinny one razem ulegać uszkodzeniu. Model reaktora EPR, w formie zaprezentowanej w licencjach i przez producenta, koncern Areva, nie spełnia zasady niezależności, jako że systemy kontroli i bezpieczeństwa są ze sobą w wysokim stopniu zintegrowane.”
Budowa elektrowni jądrowej Olkiluoto 3 w Finlandii i pierwszego EPR rozpoczęła się w sierpniu 2005 r. Początkowo elektrownia miała zostać oddana do użytku w 2009 r., ale ze względu na liczne opóźnienia przesunięto to na 2013 r. W dalszym ciągu oczekuje się, że będzie to pierwszy reaktor EPR i pierwszy reaktor III generacji w świecie. Budowę prowadzą francuska Areva i niemiecki Siemens AG poprzez wspólne przedsiębiorstwo zależne Areva NP dla fińskiego operatora Teollisuuden Voima Oyj (TVO). Początkowo koszty szacunkowe wynosiły około 3,7 mld €, ale pojawiły się dodatkowe koszty przekraczające 2,7 mld € w czerwcu 2010 r. Wyjściowa moc elektryczna elektrowni będzie wynosiła 1600 MWe (netto).
W maju 2006 r. zapowiedziano około roczne opóźnienia w budowie, będące skutkiem problemów kontroli jakości na terenie budowy. Częściowo opóźnienia spowodowane były brakiem nadzoru ze strony podwykonawców niedoświadczonych w budowie reaktora jądrowego. Opóźnienia oznaczały dla Areva NP rozczarowujące wyniki finansowe. Za opóźnienia obwiniała ona podejście Finów do poprawiania dokumentacji technicznej i projektowej. W grudniu 2006 r. TVO ogłosiła, że budowa jest opóźniona o około 18 miesięcy w stosunku do planu prac, a przewidywana data zakończenia przypadnie na rok 2010-11, w związku z czym Areva nałożyła 500 mln € kary. Pod koniec czerwca 2007 r. ujawniono, że Säteilyturvakeskus, fińska Agencja Bezpieczeństwa Radiacyjnego i Nuklearnego, odkryła w projekcie i jego realizacji liczne braki w zakresie bezpieczeństwa. W sierpniu 2007 r. zapowiedziano dalsze opóźnienia wynikające z problemów konstrukcyjnych podczas wzmacniania budynku reaktora na wypadek uderzenia samolotu, oraz z konieczności dostarczenia odpowiedniej dokumentacji fińskim władzom[. We wrześniu 2007 r. TVO ogłosiła, że opóźnienia w budowie wyniosą co najmniej 2 lata, a koszty przekroczą zakładany budżet o ponad 25 proc. Według analityków dodatkowe koszty mogą wynieść nawet 1,5 mld €. Kolejne informacje o opóźnieniach podano w październiku 2008 r., co w sumie oznaczało 3 lata zwłoki, a przewidywana data zakończenia prac przesunęła się na 2012 r. Strony w procedurze arbitrażowej miały rozwiązać spór dotyczący odpowiedzialności za opóźnienia i całkowite koszty z tytułu przekroczenia budżetu[. W 2009 r. elektrownia miała co najmniej trzy i półroczne opóźnienie w stosunku do planu, a budżet przekroczono o ponad 50 proc. Areva i przedsiębiorstwo wykonawcze „toczyły zacięty spór na temat tego, kto pokryje koszty. Ponadto, istniało realne ryzyko, że przedsiębiorstwo nie wywiąże się z zobowiązań”. W sierpniu 2009 r. Areva ogłosiła, że przeznaczy na budowę dodatkowe 550 mln €, co podniosło koszty budowy elektrowni do 5,3 mld €.
Kopuła struktury obudowy została ukończona we wrześniu 2009 r. Zakończonych zostało 90 proc. dostaw, 80 proc. prac inżynieryjnych oraz 73 proc. robót budowlanych. W czerwcu 2010 r. Areva zapowiedziała dodatkowe nakłady w wysokości 400 mln €, łącznie wydano 2,7 mld € ponad budżet. Termin oddania przeniesiono z czerwca 2012 r. na koniec roku, a elektrownia miała ruszyć w 2013 r. W informacji z września 2014 r. przekazanej TVO Areva-Siemens wskazał rok 2018 jako termin zakończenia budowa (13 lat opóźnienia).
Budowę reaktora EPR w w Elektrowni jądrowej Flamanville rozpoczęto 6 grudnia 2007 r. Będzie to trzeci reaktor w tej miejscowości i drugi reaktor typu EPR w historii. Jego wyjściowa moc elektryczna wyniesie 1630 MWe (netto), a projekt zakładał koszt około 3,3 mld € dla Électricité de France. Prace przebiegały w następującej kolejności:
• Od 19 października 2005 r. do 18 lutego 2006 r. projekt przedłożono krajowej debacie publicznej.
• 4 maja 2006 r. Zarząd EDF podjął decyzję o budowie.
• Pomiędzy 15 czerwca a 31 lipca 2006 r. jednostkę poddano publicznej kontroli, która zakończyła się wydaniem „pozytywnej opinii” o projekcie.
• Latem 2006 r. rozpoczęły się prace przygotowawcze.
• W grudniu 2007 r. rozpoczęła się budowa jednostki. Według przewidywań miała potrwać 54 miesiące.
• W maju 2009 profesor Stephen Thomas poinformował, że po 18 miesiącach budowy oraz serii problemów z kontrolami jakości, projekt „przekracza budżet o ponad 20 proc., a EDF z trudem usiłuje przestrzegać grafiku prac”. W 2010 r. EDF ogłosiła, że koszty wzrosły o l/2 do 5 mld €, a datę oddania do użytku przesunięto o około 2 lata, czyli na 2014 r.
• W lipcu 2011 r. EDF ogłosiła, że szacowane koszty wzrosły do 6 mld €, a data zakończenia budowy to 2016 r.
• 3 grudnia 2012 r. EDF ogłosiła, że szacunkowe koszty budowy elektrowni wzrosną do 8,5 mld € czyli będą ponad 2,5-krotnie wyższe od pierwotnie zakładanych.
• W listopadzie 2014 r EDF ogłosiła, że zakończenie budowy zostanie przesunięte do 2017 r., ze względu na opóźnienia w dostawie komponentów przez koncern Areva.
W kwietniu 2008 r. francuska agencja bezpieczeństwa nuklearnego (Autorité de sûreté nucléaire, ASN) poinformowała, że ¼ kontrolowanych spoiw stalowych okładzin drugiej obudowy bezpieczeństwa nie odpowiadała normom, a w fundamentach odnaleziono pęknięcia. EDF utrzymywała, że dokonano postępu w usuwaniu tych nieprawidłowości powstałych we wczesnej fazie budowy, jednakże 21 maja ASN zarządziła wstrzymanie wylewania betonu na placu budowy. Miesiąc później prace budowlane wznowiono, po zaakceptowaniu przez ASN planu EDF w kwestii działań naprawczych obejmujących m.in. zewnętrzne kontrole nadzorcze]. W sierpniu 2010 r. agencja regulacyjna ASN poinformowała o dalszych problemach ze spawami w stalowych okładzinach drugiej obudowy bezpieczeństwa].
W 2006 r. odbył się przetarg w sprawie budowy czterech nowych reaktorów EPR w Chinach. Koncern Constellation Energy próbował wprowadzić EPR także na rynek Stanów Zjednoczonych. W kwietniu 2006 r. Areva przegrała przetarg o budowę 4 reaktorów z konstrukcją AP1000 Westinghouse Electric Company, ponieważ odmówiła transferu know-how i technologii do Chin. W lutym 2007 r. Areva wygrała inną transakcję o wartości około 5 mld €, na budowę 2 innych reaktorów zlokalizowanych w Taishan, w prowincji Guangdong w południowych Chinach, pomimo utrzymania wcześniejszych warunków. Lokalnym partnerem projektu jest China Guangdong Nuclear Power Company. W listopadzie 2007 r. francuski prezydent Nicolas Sarkozy podpisał warty 12 mld USD kontrakt, który pozwala na budowę trzeciego i czwartego reaktora EPR w Chinach.
Budowa pierwszego reaktora w Taishan rozpoczęła się oficjalnie 18 listopada 2009 r., a drugiego 15 kwietnia 2010 r. Według przewidywań budowa każdego reaktora potrwa 46 miesięcy, a więc przebiegać znacznie szybciej i niższym kosztem w porównaniu z dwoma reaktorami EPR w Finlandii i Francji.
W marcu 2008 r. francuski prezydent Nicolas Sarkozy osiągnął porozumienie z rządem Zjednoczonych Emiratów Arabskich, które „zarysowuje ramy współpracy dla badania i możliwego użycia energii jądrowej w celach pokojowych”. Porozumienie to nie stanowiło umowy w sprawie budowy reaktora EPR przez żaden z francuskich koncernów nuklearnych, Total S.A., SUEZ czy Arevę. W maju 2009 r. prezydent USA Barack Obama podpisał podobne porozumienie z ZEA. Porozumienie, które nie zostało jeszcze ratyfikowane przez amerykański Kongres, zobowiązuje Stany Zjednoczone do udzielenia pomocy w rozwoju pokojowego programu energii nuklearnej w ZEA. Porozumienie nie obejmowało kontraktów na budowę reaktorów ani gwarancji przyznania ich jakiemukolwiek amerykańskiemu przedsiębiorstwu. W grudniu 2009 r. Zjednoczone Emiraty Arabskie odrzuciły zarówno amerykańskie, jak i francuskie oferty, i przyznały kontrakt na budowę czterech reaktorów (nie typu EPR) APR-1400 południowokoreańskiej grupie: Korea Electric Power Corporation, Hyundai Engineering and Construction, Samsung i Doosan Heavy Industries. Po przegraniu tego przetargu, Areva rozważa, czy oprócz EPR nie budować mniejszych i prostszych reaktorów drugiej generacji dla państw, które dotychczas nie korzystały z energii jądrowej.
Drugi francuski reaktor EPR był planowany w Penly. Prace budowlane miały się rozpocząć w 2012 r., a ich zakończenie było planowane na 2017 r. W związku z katastrofą elektrowni w Japonii, partia Zielonych we Francji w 2011 r. domagała się referendum w sprawie odstąpienia od energii jądrowej. W 2010 r. EdF wstrzymała plany budowy elektrowni Penly 3 i wskazała, że nie planuje budowy żadnej elektrowni jądrowej do 2025 r. Kraj czerpie obecnie 75 proc. energii z atomu a przyjęty program ma obniżyć ten poziom do 50 proc. w 2025 r. dzięki podnoszeniu efektywności energetycznej i rozwoju OZE[. Średnia wieku francuskich elektrowni nuklearnych to 30 lat.
W kwietniu 2011 r. prokuratura w Norymberdze wysunęła zarzuty wobec niemieckiego oddziału Areva NP należącego do koncernu Areva, największego dostawcy urządzeń i usług dla energetyki jądrowej na świecie. 8 osób, w tym 5 obecnych i byłych pracowników niemieckiej Arevy, podejrzewa się o korupcję i sprzeniewierzenie, polegające na wykorzystywaniu środków firmy za granicą w celu uzyskania przewagi nad konkurentami. Podobne śledztwa wytoczono także wobec konkurentów Arevy. W 2008 r. Siemens AG zapłacił 1,6 mld USD w ramach ugody w związku z podejrzeniami o korupcję w Stanach Zjednoczonych i Europie, a w 2010 r. w oddzielnym procesie o łapownictwo aresztowano 3 dyrektorów wykonawczych koncernu Alstom SA.
Podczas tzw. „cold test” planowanie jest przeprowadzone operacji obejmujących między innymi testy szczelności w obwodzie pierwotnym reaktora pod ciśnieniem przekraczającym 240 barów. Po ich zakończeniu EDF zamierza przeprowadzić tzw. „hot” testy, w ramach których instalacje elektrowni mają zostać sprawdzone w podobnych warunkach temperaturowych i ciśnieniowych, do tych w których będą pracować.

EDF potwierdza też, że blok EPR Flamanville 3 ma zostać uruchomiony na koniec IV kw. 2018 r. Według koncernu koszt realizacji projektu wyniesie 10,5 mld euro.

Budowę bloku EPR o mocy 1650 MWe w Flamanville rozpoczęto w 2007 r. Początkowo zakładano, że blok zostanie uruchomiony w 2014 r., jednak w lipcu 2013 r. EDF poinformował, że pierwsza energia z nowego bloku popłynie dopiero 2016 r. W 2015 r. termin przesunięto na koniec przyszłego roku. Blok jądrowy Olkiluoto 3 w Finlandii ma rozpocząć regularną produkcję energii elektrycznej w maju 2019 r. poinformował inwestor firma Teollisuuden Voima (TVO), powołując się na zrewidowany harmonogram inwestycji.

Jak informuje TVO, AREVA-Siemens – konsorcjum wykonawców inwestycji budowy bloku jądrowego Olkiluoto 3 – przedstawiło zaktualizowany harmonogram inwestycji. Wynika z niego, że pierwsze połączenie z siecią nowego bloku można sie spodziewać w grudniu 2018 r., a regularną produkcję energii elektrycznej nowa jednostka rozpocznie w maju 2019 r. W poprzedniej wersji harmonogramu planowano początek regularnej produkcji energii elektrycznej pod koniec 2018 r.

Komentując te informacje nadzorujący projekt Olkiluoto 3 z ramienia TVO Jouni Silvennoinen wyraził głębokie rozczarowanie dodatkowym opóźnieniem. Jak podkreślił koniecznym jest, aby aby wszystkie niezbędne zasoby techniczne, ludzkie i finansowe zostały przydzielone do projektu i procesu tego nie może zakłócać trwająca restrukturyzacja francuskiego przemysłu jądrowego.

Roboty budowlane przy projekcie OL3 rozpoczęły się wiosną 2005 r. zgodnie z kontraktem nowy blok miał rozpocząć produkcję energii elektrycznej wiosną 2009 r. Koszt inwestycji szacowano wówczas na 3,2 mld euro, ale z ostatnich informacji na ten temat wynika, że wzrósł on do 8,5 mld euro, a następnie do ok. 10 mld €.
Ilustracja: tak ma wyglądać elektrownia Olkiluoto 3


Podziel się

Skomentuj