Dalkia Łódź

Dalkia Łódź S.A. to druga pod względem wielkości elektrociepłownia w Polsce. Łączna moc cieplna wynosi ok. 2600 MW, a elektryczna ok. 500 MW.

EC 4 w ŁodziEC 4 w Łodzi

Obecnie w skład Dalkii wchodzą:

* EC-2 Elektrociepłownia nr 2, ul. Wróblewskiego 26,

* EC-3 Elektrociepłownia nr 3, ul. Pojezierska 70,

* EC-4 Elektrociepłownia nr 4, ul. J. Andrzejewskiej 5,

* ZSC Zakład Sieci Cieplnej, ul. Wieniawskiego 40.

Dane techniczne:

Historia:

Początki

Starania o budowę elektrowni miejskiej w Łodzi czyniło niemieckie Towarzystwo Akcyjne „Siemens & Halske”. Towarzystwo to uzyskało w 1900r. z łódzkiego Magistratu licencję na budowę i eksploatację elektrowni. Licencję tę odstąpiono powstałemu w 1886r. niemieckiemu Towarzystwu Elektrycznego Oświetlenia, które 25 maja 1906r. rozpoczęło na placu przy ulicy Targowej nr 1 budowę elektrowni.

Z pewnym wyprzedzeniem w stosunku do budowy elektrowni, rozpoczęto instalowanie sieci kablowej w mieście. Pierwszą linię kablową niskiego napięcia ułożono pomiędzy Grand Hotelem (gdzie został zainstalowany przez Towarzystwo, napędzany lokomobilą agregat prądotwórczy o mocy 60 kW), a sklepem „American Diamant Palace” przy ul. Piotrkowskiej 37. W dniu 7 maja 1906r. linią tą została przesłana po raz pierwszy energia elektryczna. W lipcu tegoż roku do sieci został przyłączony pierwszy silnik elektryczny o mocy 7 kW (tkalnia A. Domaniewicza przy ul. Wólczańskiej 38). Do końca 1906r. ułożono 60 km sieci kablowej i zainstalowano kilka podstacji transformatorowych. W grudniu uruchomiono fragment sieci o napięciu 3 kV. Po niecałych szesnastu miesiącach budowy (!), 18 września 1907 roku uruchomiono w Elektrowni Łódzkiej pierwszy z dwóch turbozespołów o mocy 1,3 MVA, który rozpoczął pracę na sieć kablową obejmującą swym zasięgiem znaczną część miasta. Datę tę można traktować jako określającą rozpoczęcie działalności energetyki zawodowej w Łodzi.

Lata 1907 – 1914

Już w styczniu 1908r. okazało się, że szczytowe obciążenie elektrowni stanowi ok. 90% mocy zainstalowanej. Szybko przystąpiono więc do realizacji następnego etapu budowy, zmieniając wcześniejsze założenia (projekt firmy „Siemens & Halske” zakładał moc zainstalowaną elektrowni na 6MW) i zamawiając już większe jednostki.

W latach 1908 – 1913 uruchomiono pięć turbozespołów o łącznej mocy 19 MW i siedem kotłów. Elektrownia posiadała już trzy studnie głębinowe , wybudowano dziewięć chłodni i znacznie rozbudowano rozdzielnię 3 kV. Przed wybuchem I wojny światowej moc zainstalowana w Elektrowni Łódzkiej wynosiła 21,1 MW a długość sieci przesyłowej ok. 200 km (w tym 130 km sieci o napięciu 3 kV). Zamontowano prawie 700 szt. transformatorów sieciowych o łącznej mocy 13 MVA. Uruchomiono pierwsze latarnie elektryczne (oświetlenie elektryczne ulic rozpoczęto w 1908 r. od budowy czterech latarni na Nowym Rynku – dzisiejszym Placu Wolności).

Należy zwrócić uwagę na specyfikę odbiorców energii z Elektrowni, którymi były głównie fabryki włókiennicze. Ponad 90% produkcji było przeznaczone na zasilanie napędów elektrycznych (w przeciwieństwie np. do Elektrowni Warszawskiej, gdzie prawie całą produkcję użytkowano na potrzeby oświetlenia). Duże zapotrzebowanie na parę technologiczną w przemyśle włókienniczym i możliwość na bazie produkcji pary wytworzenia energii elektrycznej spowodowało, że rozpoczęto budowę własnych elektrowni przemysłowych w największych łódzkich zakładach włókienniczych.

…………. …………………… …………………… ……………………….. ……………… ……………… …………….. …………… …….. ………………………. ………………………. …………………………….. …………………………. ……….. ………. …………… …….. ………………………. ………………………. …………………………….. …………………………. ………..

Lata 1914 – 1918

Rozpoczęcie pierwszej wojny światowej zahamowało koniunkturę gospodarczą Łodzi. Z chwilą przejścia miasta pod okupację niemiecką, nastąpiła dewastacja urządzeń wytwórczych oraz ich częściowy demontaż. Wywieziono do Niemiec dwa turbozespoły o łącznej mocy 8,5 MW (jeden z nich zainstalowano w elektrowni w Kassel), zdemontowano ok. 25 km kabli miedzianych o największych przekrojach, wywieziono również całe zapasy miedzi i ołowiu. Elektrownia Łódzka pracowała przez cały okres działań wojennych. Produkcja energii była jednak znacznie niższa – pod koniec wojny wynosiła ona ok. 20% produkcji z 1913r.

Lata 1919 – 1939

Z chwilą zakończenia okupacji magistrat m. Łodzi ustanawia nowy, tymczasowy Zarząd, w skład którego wchodzą również przedstawiciele załogi. Wkrótce Rząd powołuje Zarząd Państwowy w elektrowni. Przed nowym Zarządem stanęło trudne zadanie doprowadzenia urządzeń do stanu pełnej zdolności eksploatacyjnej i przywrócenie potencjału wytwórczego do przedwojennego poziomu (w momencie zakończenia wojny moc zainstalowana w elektrowni wynosiła 13,1 MW). Na podstawie postanowień Traktatu Wersalskiego udało się odzyskać jeden, z wywiezionych do Niemiec turbozespołów. Zamiast drugiego turbozespołu, za dopłatą 1 miliona marek niemieckich przywieziono z Niemiec nieco większy – o mocy 6,4 MW. Zrabowanych kabli nie udało się odzyskać.

EC-1 w Łodzi

Z amerykańskiego kredytu towarowego otrzymano nowe, umożliwiając w ten sposób odtworzenie sieci 3 kV. W 1923 roku zamontowano kolejny turbozespół o mocy 6,4 MW oraz trzy kotły firmy „Garbe”. Przystąpiono do budowy dwóch nowych chłodni typu Worhington. Moc zainstalowana elektrowni na koniec 1923 roku wynosiła już 28,9 MW.

Skomplikowała się sprawa własności elektrowni. Jako przedwojenna własność kapitału niemieckiego na terenie Polski, Elektrownia Łódzka została wliczona w koszt reparacji wojennych i winna stać się własnością Państwa Polskiego. Niemieccy właściciele akcji Towarzystwa Elektrycznego Oświetlenia powinni przekazać je, zgodnie z postanowieniem Traktatu Wersalskiego – Komisji Reparacyjnej w Paryżu. Tymczasem ok.70% akcji przeszło w posiadanie obywateli szwajcarskich, część pozyskali Francuzi, obywatele Belgii i Polski. Partykularyzm spowodował, że w końcu zamiast państwowej, powołano nową spółkę – „Łódzkie Towarzystwo Elektryczne”, w której niemal 80% akcji objął kapitał obcy (głównie niemiecki).

Nowa spółka rozpoczęła działalność w 1925 roku w warunkach słabej koniunktury gospodarczej. Pomimo tego podjęto rozbudowę sieci energetycznej i przygotowano urządzenia pomocnicze do dalszego zwiększenia mocy zakładu. Przystąpiono do wymiany turbozespołów nr 2 i 3 (łączna moc 3,05 MW) na duży turbozespół 20 MW (nr 9). Turbozespół ten uruchomiono w lutym 1928r. Wykupiono teren fabryczny przylegający do ul. Kilińskiego i rozpoczęto budowę tzw. „Nowej Centrali””. W 1930 roku uruchomiono w niej drugi duży turbozespół (22 MW). Równocześnie zdemontowano turbozespół nr 4 (3,5 MW) i zabudowano na jego miejsce turbozespół przeciw prężny 6,4 MW.

Do nowych turbin para została przekazana z zamontowanych nowych kotłów rusztowych, opłomkowych, dwóch o wydajności 37,5 t/h (kotły nr 19i 20) i wybudowanych już na nowym miejscu (Nowa Centrala) czterech o łącznej wydajności 180 t/h. Tak więc na koniec 1931 roku całkowita moc elektrowni (z zainstalowanych 8 turbozespołów i 24 kotłów) wynosiła 70,75 MW. Równolegle do wzrostu potencjału wytwórczego zaczęto rozbudowywać sieć elektroenergetyczną. Centralna część Łodzi była zasilana kablami 3kV, bardziej odległe rejony miasta – liniami 30 kV. Uruchomiono stacje transformatorowe 30/3 kV – „Karolew”, „Inżynierska”, „Dąbrowska”, „Żubardź”, „Ruda”, oraz „Pabianickie Zakłady Włókiennicze”. Po raz pierwszy w Polsce uruchomiono przesył energii o napięciu 30 kV linią kablową (kwiecień 1928). Na koniec 1931r. sieć kablowa wynosiła ok.724 km a sieć napowietrzna prawie 360 km Znacznie wzrosła liczba odbiorców energii – przekroczyła 90 tys. użytkowników. Rozpoczęto realizację planowego oświetlenia elektrycznego ulic centralnej części miasta. Lata 30-te dla Elektrowni Łódzkiej to dalszy rozwój sieci elektroenergetycznej i pozyskiwanie nowych odbiorców. Elektrownia staje się jedną z największych i najnowocześniejszych w Polsce. Ma dominujący udział w produkcji energii elektrycznej na terenie województwa (ponad 98%). W 1939r został uruchomiony turbozespół o mocy 30 MW. Łączna moc zainstalowana w elektrowni wynosiła 100,75 MW.

…………. …………………… …………………… ……………………….. ……………… ……………… …………….. …………… …….. ……………………….

Lata 1939 – 1945

Dla celów strategicznych wybudowano w pierwszych latach wojny trzy nowe linie napowietrzne 30 kV – do Zgierza, Kalisza i Kutna. Wybudowano również linie kablowe do zakładów „Wima” i Poznańskiego (produkcja dla wojska). Elektrownia miała zasadnicze znaczenie dla Niemców – większość zakładów Łodzi przestawiono na produkcję wojenną. W 1942 roku uruchomiono kocioł parowy o wydajności 72 t/h (nr 25). Ponieważ przemysł zbrojeniowy Niemiec miał duże zapotrzebowanie na miedź, zdemontowano większość miedzianych kabli, zastępując je żelaznymi. Większość transformatorów z uzwojeniami miedzianymi zastąpiono transformatorami z uzwojeniami aluminiowymi. W 1943 roku wybuchł pożar w maszynowni „Wschód”. Zniszczony został dach maszynowni i uszkodzona turbina nr 9.

Ostatni okres okupacji zostaje wykorzystywany przez Niemców na dalsze wywożenie urządzeń i części zapasowych oraz materiałów z magazynów. Zmniejszono zapasy węgla do tego stopnia, że w pierwszych dnia stycznia 1945r. praktycznie pozostawiono puste place. Zabrano z elektrowni całą dokumentację techniczną.

Lata 1945 – 1990

18 stycznia 1945r. Niemcy opuszczają teren elektrowni. Pozostaje tylko polska załoga. Już od następnego dnia przybywają byli pracownicy, wydaleni z pracy przez okupanta, nieco później ci, którzy byli wywiezieni do pracy na terenie Niemiec. Z okolicznych zakładów przywożony jest do elektrowni węgiel. Stan techniczny urządzeń pozwala tylko na pracę dwóch kotłów – nr 19 i nr 25 oraz trzech turbozespołów: nr 7, 8 i 9. Ale i tak, do czasu otrzymania pierwszych dostaw węgla ze Śląska, możliwości produkcyjne elektrowni są uwarunkowane jedynie aktualnym stanem zapasów na placu składowym i w mieście. Do końca 1945 roku udało się uruchomić w Elektrowni 50 MW mocy.

Z Weisswasser koło Drezna przywieziono 35 wagonów odzyskanych materiałów i sprzętu, które Niemcy wywieźli z Elektrowni Łódzkiej. Dla zbilansowania potrzeb na energię elektryczną okręgu łódzkiego, do sieci elektroenergetycznej przyłączono małe elektrownie przemysłowe. W 1947 roku przyłączono linią 220 kV z Łagiszy do Janowa (pierwsza polska linia o tak wysokim napięciu) duży śląski ośrodek energetyczny. Działania te pozwoliły między innymi na możliwość odstawienia urządzeń w elektrowni w celu przeprowadzenia niezbędnych remontów. 15 grudnia 1948 roku uruchomiono pierwszy pyłowy kocioł w łódzkiej energetyce (nr 26). W 1952 roku uruchomiono ostatni już, zainstalowany w Elektrowni Łódzkiej kocioł rusztowy o wydajności 50 t/h (nr 27). W ten sposób dopasowano możliwości produkcji pary w kotłowni do potrzeb zainstalowanych w elektrowni turbin.

Specyfiką łódzkiej aglomeracji przemysłowej było duże nasycenie miasta zakładami włókienniczymi. Katastrofalny stan urządzeń energetycznych w zakładach przemysłowych, będący skutkiem okupacji i jednocześnie duże zapotrzebowanie przemysłu włókienniczego na parę technologiczną spowodowało, że już pod koniec 1948r. powstała koncepcja uciepłownienia miasta, poprzez budowę czterech elektrociepłowni i adaptację Elektrowni Łódzkiej do pracy ciepłowniczej. Elektrownia rozpoczęła oddawanie pary dla przemysłu w 1953r., natomiast w południowo – zachodniej części miasta, w marcu 1955 roku rozpoczęto budowę fundamentów pierwszego kotła nowej elektrociepłowni – EC-2. Trzon kadrowy EC stanowili pracownicy elektrowni. Otworzył się nowy etap w historii łódzkiej energetyki zawodowej. Rozpoczęcie oddawania pary dla przemysłu przez EC-1, budowa EC-2 i magistral parowych oraz sieci wody grzewczej, wywołały potrzebę kompleksowego zajęcia się tematem ciepłownictwa w Łodzi. Zarządzeniem nr 9 Ministra Energetyki z 11 stycznia 1957r. zostaje utworzony Zakład Sieci Cieplnej Łódź – w budowie, który rozpoczyna działalność od 1 lutego 1957r. jako samodzielne przedsiębiorstwo i tak jak Elektrownia Łódzka i EC-2 wchodzi w skład Zakładów Energetycznych Okręgu Centralnego.

EC-2 w Łodzi

W przeciągu pięciu lat istnienia ZSC wybudowano 23 km sieci parowej, podłączając 127 odbiorców przemysłowych. W październiku 1959r. uruchomiono pierwszą magistralę wody gorącej z EC-2 do osiedla Żubardź. Zarządzeniem dyrektora Z.E.O.C. z dniem 1 stycznia 1960r. Elektrownia Łódzka i Elektrociepłownia nr 2 zostają połączone w jeden zakład – Zespół Elektrociepłowni. W następnych latach do Zespołu zostają przyłączane kolejne, budowane w Łodzi elektrociepłownie (EC-3 i EC-4 ). W 1989 r., w wyniku likwidacji przedsiębiorstwa Centralny Okręg Energetyczny (dawniej Z.E.O.C.), dwa jego zakłady – Zespół Elektrociepłowni i Zakład Sieci Cieplnej utworzyły jedno przedsiębiorstwo państwowe pod nazwą Zespół Elektrociepłowni w Łodzi.

W 1958 roku w Elektrociepłowni nr 2 przekazano do eksploatacji pierwszy turbozespół ciepłowniczy wraz z pierwszym odcinkiem magistrali parowej do Zakładów Przemysłu Bawełnianego im. Dzierżyńskiego. W elektrociepłowni tej do października 1961 roku uruchomiono 6 turbozespołów i 8 kotłów. Pierwsze trzy turbozespoły o mocy po 25,6 MW, dawały możliwość pokrycia zapotrzebowania na parę technologiczną w ilości 350 t/h. Z turbozespołów ciepłowniczych nr 4 i 5 oraz kolektora pary technologicznej zasilone zostały trzy wymienniki ciepłownicze, umożliwiające zasilanie sieci cieplnej o wydajności 670 GJ/h. W 1966r. przystąpiono do rozbudowy EC-2 o jeden kocioł OP-140 (nr 9) i turbozespół TP 32,5 MW (nr 7). W latach następnych rozbudowano ciepłownictwo i wybudowano dwa, opalane mazutem kotły wodne typu PTWM-100 (1972r.) i w 1975r. – PTWM-180 (o wydajnościach odpowiednio 100 i 180 Gcal/h).

Wybudowanie EC-2 „zakończyło” okres świetności Elektrowni Łódzkiej. Przeżywała ona jeszcze gruntowne modernizacje, przeróbki układów elektrownianych (kondensacja) na ciepłownicze itd. Dzisiaj jest to elektrociepłownia szczytowa, wspomagająca system parowy EC-3. W połowie lat sześćdziesiątych bilans potrzeb grzewczych miasta nie jest kompensowany możliwościami wytwórczymi dwóch podstawowych źródeł – EC-2 i EC-1 oraz kotłowniami lokalnymi i przemysłowymi. Na placu pomiędzy ulicami: Letnią (dziś Aleja Włókniarzy), Limanowskiego, Swojską i Pojezierską powstaje nowa elektrociepłownia – EC-3. 31 grudnia 1968 roku przekazano do eksploatacji pierwszy kocioł, w dwa miesiące później drugi, zaś w kwietniu 1969 roku współpracujący z kotłami czeski turbozespół upustowo – przeciw prężny o mocy 33,5 MW.

Lata siedemdziesiąte to burzliwy okres rozwoju łódzkiej energetyki. Nie ma prawie roku, w którym w jednej choćby elektrociepłowni nie przekazano do eksploatacji kotła energetycznego czy bloku. W 1971 roku w EC-3 oddano pierwszy blok ciepłowniczy BC-50 (kocioł Rafako typu OP-230 z turbozespołem upustowo – przeciw prężnym 55 MW). W 1997 roku zakończono budowę urządzeń podstawowych w EC-3 przekazaniem do eksploatacji kolejnego bloku BC-50. Dziś w EC-3 moc elektryczna (zainstalowana) wynosi 198,5MW a moc cieplna – 953 MWt. W 1977r. uruchomiono również pierwszy kocioł wodny typu WP-120 i blok BC-50 w EC-4.

Prace przygotowawcze pod budowę EC-4 rozpoczęto w 1973r. Zdecydowano przejąć duże tereny na obrzeżach miasta, pomiędzy ulicami Nowotomaszowską, Augustów i Zakładową. Uniknięto w ten sposób „grzechu” popełnionego przy lokalizacji poprzednich EC – szczupłości miejsca, które uniemożliwiało rozwój zakładu i utrudniało jego eksploatację. Nowa lokalizacja była zbieżną również z przewidywanym rozwojem miasta – powstaniem osiedli mieszkaniowych „Widzew – Wschód” i „Olechów” oraz przeniesieniem zakładów przemysłowych z centrum Łodzi do powstającej równolegle „Dąbrowy Przemysłowej”. Założenia techniczno-ekonomiczne budowy EC-4 uwzględniały zainstalowanie bloków ciepłowniczych BC-50 i BC-100 oraz kotłów wodnych WP-120 i WP-200 (na przełomie lat siedemdziesiątych i osiemdziesiątych przewidywano korektę planów i w miejsce bloków BC-100 proponowano budowę bloków BC-200). Miała być to jedna z największych elektrociepłowni w Polsce. Rzeczywiste zapotrzebowanie na energię cieplną oraz faktyczne możliwości finansowania tych przedsięwzięć znacznie zweryfikowały ówczesne plany. W rezultacie w EC-4 wybudowano cztery kotły WP-120, dwa bloki BC-50 i w roku 1992 przekazano do eksploatacji blok BC-100 . Jest to największa i najbardziej nowoczesna łódzka elektrociepłownia, dysponująca mocą elektryczną (zainstalowaną) 215 MW i mocą cieplną 1.060 MWt.

Lata dziewięćdziesiąte dla Zespołu Elektrociepłowni, to poza wspomnianym wcześniej blokiem BC-100 w EC-4, głównie inwestycje proekologiczne i modernizacje podstawowych urządzeń wytwórczych. Modernizowana jest również sieć cieplna w zakresie ograniczania strat (wymiana rurociągów na preizolowane) oraz lepszego wykorzystania energii (automatyzacja węzłów cieplnych i opomiarowanie zużycia ciepła przez odbiorców).

Po 1990 roku

1 października 1993r. Zespół Elektrociepłowni został przekształcony w jednoosobową Spółką Skarbu Państwa otrzymując nazwę Zespół Elektrociepłowni w Łodzi S.A. W ramach prowadzonych działań restrukturyzacyjnych przedsiębiorstwa, zostały wydzielone trzy duże spółki prawa handlowego: w 1994 roku spółka Trans-EC, w 1995 r. spółka o profilu remontowym ENGOREM, a w 1998 r. przedsiębiorstwo handlowo-usługowe Mix-EC. Wszystkie te spółki są prywatnymi – wiekszościowe udziały posiadają w nich pracownicy spółek (dawniej pracownicy Zespołu). Spółki działają głównie na potrzeby ZEC-S.A., ale coraz większy wachlarz usług świadczą również na rynku poza Zespołem.

W 2000 r. rozpoczęto proces przygotowania Spółki do prywatyzacji, czego efektem było podpisanie dnia 11.08.2005 r. przez Ministra Skarbu umowy sprzedaży 85% akcji Zespołu Elektrociepłowni w Łodzi S.A. na rzecz spółki Dalkia Polska S.A.

18 września 2006 r. nastąpiła zmiana nazwy Zespołu Elektrociepłowni w Łodzi Spółka Akcyjna na DALKIA ŁÓDŹ SPÓŁKA AKCYJNA.

źródła:

www.dalkia.pl

http://upload.wikimedia.org/wikipedia/pl/d/d9/EC_4_Lodz.jpg


Podziel się

Skomentuj